Leita Bbliuni
Vka leiting        Leitihjlp





Bbliuhondbkin

ABDEFGHIJKLMNOPRSTUVZ
Fanuel(hebr. Penuel: andlit Guds.) Luk. 2,36. Anna, q.v.
Farao(egyptiskt fr Phra, t.e. sl.) Kongsheiti Egyptalandi. Gamla Testamenti umtalar fleiri av kongum Egyptalands.
   1. Kongur Egyptalandi dgum brahams. 1. Ms. 12,1520. Av 12. kongsttini.
   2. Kongur dgum Jsefs, av sekstandu kongsttini. Lkt er til, at hann var ein av Hyksus-kongunum. Hesir, sum egyptar kalla Hyksus, vru flk r Asia, sum rddu yvir strum prtum av Egyptalandi runum 1750 til 1580 f.Kr. Er hetta beint, t hann Apapus III. Fr hansara t er ein gravskrift, sum sigur fr hungursrum, og at korn var savna niurfyri.
   3. Kongur, t Mses var fddur, um 1571 f.Kr. og helst naka eftir ta. Hann man hava veri Totmes III. Funnir eru mrsteinar, sum merktir eru Totmes III, vi hlmi og vi ongum hlmi. 2. Ms. 5,1420. (Teir blandau hlm leiri, at ta skuldi hanga betur saman). T tjanda kongsttin byrjai, og Farao Amosis I bardist mti hyksusflkinum, ttaust egyptar, at sraelsmenn, i n vru ngvir tali, skuldu fara part vi teimum, og tku sr t fyri at plga flk sraels vi trlaarbeii. 2. Ms. 1,722.
   4. Kongur Egyptalandi, t Mses kom aftur r Midjan. Man hava veri Amenhotep II. Les um hann 2. Ms. 2,1 til kap. 14,31, t herur hansara var druknaur havinum.
   5. Kongur Egyptalands dgum Slomos. 1. Kong. 3,1: N svgdi Slomo seg vi Farao, kongin Egyptalandi hann giftist vi dttur Farao.
   6. Kongur Egyptalandi, nevndur 2. Kong. 17,4: Men ti kongurin Assria kom eftir, at Hosea hevi spunni samansvrjing mti honum, vi ta at hann hevi sent bo til So kong Egyptalandi og lt ikki longur skatt til kongin Assria, sum hann ur hevi gjrt r undan ri, setti kongurin Assria hann fastan og helt hann fangahsi. sguni er So kongur nevndur Sibe, sum assrarakongurin Sargon II vann r 720 f.Kr. tvey r eftir, at hann hevi tiki Samaria.
      Es. 36,6: J, t ltur Egyptaland, handa brotna rrstavin, sum rennir seg inn hond hansara, i styjar seg hann! Slkur er Farao, kongurin Egyptalandi, llum, i lta hann. Hesin Farao er nevndur 2. Kong. 19,9: So fekk hann (Rabsjake) tindi um, at Tirhaka kongur Etiopia var hildin avsta at herja hann. Hesin Tirhaka var hin seinasti av trimum kongum av etiopiskari tt, sum undir 25. kongsttini rddi Egyptalandi.
   7. Farao Neko: (Neko sigist at ta lamni.) Vit lesa um hann t.d. 2. Kong. 23,29: dgum hansara (Josiasar) fr Farao Neko; kongurin Egyptalandi, eystur at nni Frat mti konginum Assria. T helt Josias kongur mti honum, men Neko drap hann vi Megiddo, vi ta sama, sum hann s hann. So eisini t.d. Jer. 46,2: Um Egyptaland, um her Faraos Nekos kongs Egyptalandi, sum st vi nna Eufrat, vi Karkemis, og sum Nebukadnezar bbelskongur vann sigur fjra ri, i Jjakim judakongur, sonur Josias, sat vi stri.
   8. Farao Hofra: Slprestur. Jer. 44,30: So sigur HARRIN: Eg gevi Farao Hofra, kongin Egyptalandi, hendur fgginda hansara og hendur teirra, sum liggja honum eftir lvinum, soleiis sum Eg havi givi Zedekias kong Juda hendur Nebukadnezars kongs Bbel, sum var fggindi hansara og l honum eftir lvinum. Nebukadnezar tk Egyptaland um r 567 f.Kr.
   9. Farao Sjisjak: Kongur Egyptalandi 945924 f.Kr. Hann var fyrsti kongurin 22. kongsttini. Egyptiska navn hansara var Shoshenk I. Jeroboam helt til hj honum, t hann var flddur fr Slomo. 1. Kong. 11,40. Fimta ri, Rehabeam sat vi stri (927), fr Sjisjak mti Juda vi strum heri; hann tk fleiri bir og fr mti Jersalem, har hann gjrdi bart templinum og kongshllini. 1. Kong. 14,25; 2. Krn. 12,29. Kann vera, at Jeroboam st aftan fyri hetta verki, men samstundis var hetta revsing Guds yvir gudloysi flksins. Jersalem slapp toluliga fr hesum, t at kongur og hvdingar flksins eymktu seg fyri HARRANUM. V. 58.
       2. Ms. kap. 2 lesa vit um dttur Farao. Vit kenna ll sguna, men lesa kortini 2. Ms. 2,110. Hon t Hatsepsut, dttir til Totmes I. 1. Kong. 3,1 lesa vit, at Slomo giftist vi dttur Farao. Hon hevur veri dttir Farao Sisak, t.e. Egyptalandskongurin Shoshenk I av 22. kongsttini. Bitja, q.v. rstlini frsgnini um kongar egypta, sum nevndir eru Farao, eru sett vi fyrivarni. hesum eru sgumenn ikki einum mli. Her er mest hugsa um, hvar og hvussu teir eru nevndir Bbliuni. Nggja Testamenti finna vit navni Farao p. 7; Rm. 9,17 og Hebr. 11,24.
Farisearar(gr. r ram. Prisja, hebr. parusjim, skildir fr.) Navn trnaarflokki av jdum. Sguskrivarin Josefus sigur, at teir fru at gera vart vi seg um hlva aru ld f.Kr., undir makkabearastrnum. Flokkurin var samanrunnin av flki, sum var mti allari tlendskari virkan og mti llum landsmonnum vi, sum vildu halla til tlendskan si og gudsdrkan. Antiokus Epifanes, q.v. Strev teirra var at kunna vera hitt sanna, reina srael, sum HARRIN kravdi, og teir gjrdu t ngv burturr bn, fstu og halgisium. Teir vntau komu rkis Guds. Luk. 23,51. Av t at teir veruliga livdu gudrknum strangleika, vru teir hgt mettir millum flk. Fyristumenn vru teir flestum viurskiftum og eisini rnum, Jh. 12,42. Harrin Jesus gjrdi kortini vart vi mong brek atfer teirra. Til dmis roknau teir ta fyri halgibrot, at Hann hjlpti sjkum sabbatsdagin. Hann minti teir , at um eitt av kratrum teirra datt brunn sabbatsdag, hjlptu teir t uppr aftur. T teir argaust um, at Hann talai or lvsins, so at syndarar hildu seg nr hj Honum, talai Hann harliga og revsandi til teir. Hann segi, at heilagleiki teirra var bara hykl og gerir teirra ltir. Hann sigur um teir Matt. 23,5: Alt, i teir gera, gera teir, fyri at menniskju skulu sggja ta; teir gera bnareimar snar breiar og duskar snar strar. Hesar bnareimar vru leingjur av pergamenti vi 4 stykkjum r skriftini : 5. Ms. 11,1322; 5. Ms. 6,49; 2. Ms. 13,l l16 og 2. Ms. 13,110. Hesi or til srael, sum HARRIN hevi tala til fedrarnar fyri at lra teir, hvussu vandaliga or Hansara ttu at vera umgingin, tku teir ov orartt eftir bkstavinum, t.d. vundu teir hesar leingjur um armin (vinstra), t teir bu. 5. Ms. 11,18. Harrin segi, at hetta var fyri at tekkjast menniskjum. Kristin flk ttu annars at tiki alt or Harrans vi slkum lvara, sum Hann gav flki sraels ta 5. Ms. 11,18. Ta er myndarliga tala, men ltt skiljandi fyri sinni, sum letur seg leia av Honum, i gav ori heimin.
Feliks(latn: glaur.) Rmverskur landshvdingi Judea, um 52 til 60 e.Kr. Hann t Antonius Feliks. Klaudius keisari hevi sett hann starvi har. Hann hevi veri trlur hj Antoniu, mur Klaudiusar. Takitus, rmverskur sguskrivari, sigur um hann: sni grimd ntti hann myndugleika sn sum kongur, vi sinni sum trlur. Vit kenna hann fr p. kap. 23 og 24. Hann hevi Paulus fangahsi Kesarea tvey r, t hann hevi vnta at fa loysipening fyri hann.
Festus(latn: frur.) Landshvdingi Judea. Eftirmaur Feliks, um r 60 e.Kr. Hetta var, mean Nero var keisari Rm. Festus er umtalaur sum gur maur starvi snum. Hann var av gamlari rharratt Rm. Longu trggjar dagar eftir, at hann hevi tiki vi landshvdingaembtinum, klaga jdarnir Paulus fyri honum. Hetta fa vit alt at vita um vi at lesa p. kap. 25 og 26.
Filadelfia(gr. brurkrleiki.) Bur Lydia Ltla Asia, um 50 km sunnan fyri Sardes vi fjalli Tmolus. Har var kristin samkoma, kend fyri trgv og tol. Op. 3,710. Jhannes skrivai eitt av sjey brvum snum til samkomuna har. Op. 1,11.
Filemon(gr. elskandi.) Kristin maur Kolosse. Hann man hava veri umvendur vi prdiku Paulusar. Filemon 19. Onesimus, trlur hansara, var rmdur til Rm. Letur til, at hann hevi lumpa harra sn onkran htt, v. 18. Rm kom hann til umvendingar vi vitnisburi Paulusar, sum eftir hetta sendi hann aftur til harra hansara, v. 16: Ikki sum trl longur, men sum meir enn trl, sum elskaan brur. Ta er hann mr serligan htt, og hvussu miki meiri t ikki tr bi holdinum og Harranum! Les Filemon v. 125. Her er bert ein kapitul.
Filetus(gr. elskaur.) 2. Tim. 2,16: Men halt teg burtur fr hinum vanheilaga, tma tosi! T tey fara alt longur gudloysi, og or teirra koma at eta um seg sum kreft. Millum teirra eru Hmeneus og Filetus.
Filip(gr. Filipos, t.e. gur vi hestar.) postul, ttaur r Betsaida Galilea. Jh. 1,45; 12,21. Ikki ngv er sagt um hann skriftini, men vit lesa Jh. 1,44: Dagin eftir tlai Hann at fara haani til Galilea, og hann hitti Filip. Jesus segi vi hann: Fylg Mr! Filip var r Betsaida, bnum, sum Andrias og Ptur vru r. Filip hitti Natanael og segi vi hann: Vit hava funni Hann, sum Mses hevur skriva um lgini, og profetarnir vi, Jesus, Son Jsef, r Nazaret! Natanael segi vi hann: Kann naka gott vera r Nazaret? Filip svarai honum: Kom og sggj! So hitta vit Filip aftur, t Harrin kallar hinar 12 postlarnar. Matt. 10,23. Vit hitta Filip aftur ein dagin, hann og hinir lrisveinarnir vru vi Jesusi, og ngv flk var komi til teirra. Jh. 6,5. Harrin segi vi Filip: Hvar skulu vit keypa brey, so hesi kunnu fa at eta? Hetta segi Hann fyri at royna hann; t Hann visti sjlvur, hvat Hann fr at gera. Filip, og okkum vi, kann mangt tykjast gjrligt, og er ta eisini, um ikki Harrin sjlvur er vi verkinum. So hitta vit hann aftur, t nakrir grikkar komu og sgdu vi hann: Harri, vit hvdu fegin vilja s Jesus! Jh. 12,21. Hann fr og segi Andriasi fr, og so fru teir bir og sgdu ta vi Jesus. Betri tveir enn ein, hevi Hann sjlvur lrt teir. So lesa vit Jh. 14,8: Filip segi vi Hann: Harri, vs okkum Fairin, og ta er okkum ng miki. Eusebios, biskupur Kesarea um 265 til 340 e.Kr., sigur um Filip postul: Hann var eitt strt ljs Asia.
   2. Evangelistur. Fyrstu fer nevndur p. 6,5, har hann er ein av teimum, i valdir vru til serligt starv, sum vit lesa um kap. 6,16. kap. 8,525 lesa vit um viurskiftini millum Filip og Smun, sum fyrr hevi fingist vi gand. p. 8,26 lesa vit um, at Harrin sendir Filip oman vegin, i gongur r Jersalem til Gaza. Har hittir hann hirmann hj Kandake, drotning Etiopia, sum vi miklum huga lesur Esaias profet, men skilir hann ikki. Filip kunnger fyri honum fr hesum skriftori evangelii um Jesus. Etioparin tk vi boskapinum og ba um dp, t teir komu til vatn. Teir fru bir niur vatni, og hann doypti hann har, v. 38. Gott og vl 15 r eftir hetta hitta vit Filip aftur. p. 21,8.
      Paulus er fer til Jersalems. Teir koma til Kesarea og fru inn hj Filipi evangelisti hann var ein av hinum sjey vit lesa til v. 17. Hetta er seinasta ferin, Filip er nevndur.
   3. Sonur Herdes hin Stra, fjringshvdingi Iturea og Trakonitis. Hann umbygdi bin Paneas og kallai hann Kesarea Filippi. Q.v. Luk. 3,1.
   4. Sonur Herdes hin Stra vi Mariamnu. Fair hansara gjrdi hann arvaleysan, og hann bi Rm. Um konu hansara, Herdias, les Mark. 6,17; Matt. 14,3.
FilippiBur Makedonia, nr markinum til Trakia. Burin t fyrr Krenidis, men var n kallaur Filippi eftir Filip kongi, sum var fair Aleksanders stra. Paulus postul stovnai her fyrstu samkomuna Europa. Umlei 12 km fr bnum, sum hann t var til stddar, rennur , sum ikki at ivast er hin sama, sum nevnd er p. 16,913.
FilippibrviBrv Paulusar til samkomuna Filippi. Boskapurin: Fram um alt einleiki teirra kristnu. Skriva helst r 64 fongsli, sent vi Epafroditusi.
   1. Heilsan til ll hini heilgu, 1,12.
   2. Bn fyri llum, 1,311.
   3. Kristus drmettur gjgnum lingar Paulusar, og eggjan til ll um at standa fst, 1,1230.
   4. Kristi eymjkleiki fyri ll, kap. 2.
   5. varingar til ll, kap. 3.
   6. minningar til ll, 4,120.
   7. Heilsanir fr llum og til ll, 4,2123.
FilistararFlkaslag, sum bi vi strondina tsynningshorninum Palestina, millum Joppe og Gaza. Land teirra var um 80 km suur og norur og um 23 km tvrturum. Land teirra var sundurbtt bstatir, sum Asdod, Askalon, Ekron, Gat og Gaza. Fyrstu fer, Filistarar eru nevndir, er innskrift fr dgum Ramses III um 1200 f.Kr. Flki tykist hava veri av indogermansku ttini og innflutt har strondina r Ltla Asia ella av Balkan. 1. Sm. 30,14 kallar teir Kretar, og kunnu teir hava veri tt vi teir, i har bu og eisini vru innflytarar noraneftir.
      Str var mangan millum teir og srael, men eftir hendingina, vit lesa um 2. Sm. 5,17 o.s.fr. og 8,1 o.s.fr., tykjast teir at hava gjrt lti um seg. strnum vi Assrialand 8. og 7. ld f.Kr. vru teir parti vi ymsum av prtunum. Hvusgudar teirra vru Dagon, q.v., og Baal Zebub.
Filologus(gr. sum dmar at tala.) Kristin maur Rm, sum Paulus letur heilsa. Rm. 16,15.
Flegos(gr. brennandi.) Ein annar kristin maur Rm, sum Paulus letur heilsa. Rm. 16,14.
Frfalli2. Tess. 2,3: Lati ongan dra tykkum nakran htt! Fyrst m j frfalli koma, og syndamaurin stga fram, fortapingarsonurin. Hesin nverandi uppreistur heiminum mti Harranum, t talan er um Hann sum skapara heimsins, og t talan er um Hann, at Hann strir og uppiheldur llum. Uppreisturin mti t, at Kristus er frelsari heimsins, og vigt lv fst vi trgv Hann. Mtviljin mti virki Andans og kunngering gleiboskaparins, vanviringin av boum og fyriskipanum Harrans fer at bnast, sum tin lir, og endar, sum sagt er fr Op. 13,19. V. 5: Muur var t givin, sum talai str or og gudsspottanir. Hetta fer alt at enda vi, at Antikrist stgur fram sum Satans seinasta umbo her foldum.
Frhald srael var frhald tdningarmiki. Hetta kundi vera vivkjandi ymiskum viurskiftum. 4. Ms. 30: Ti maur ger HARRANUM lyfti ella svr ei, sum hann bindur seg vi til frhald einum ella rum, so skal hann ikki brta or stt; alt ta, i hann hevur sagt, skal hann gera o.s.fr. Hetta galt serliga profetar og nazarearar, q.v. Fstutir vru hildnar vi frhaldi fr mati, drekka, hvlu og slkum, sum hoyrir til lvi. Vit lesa um menniskju, sum fastau. Luk. 2,36: Har var eisini profetinna, Anna, dttir Fanuel, av tt Asers; hon var gvuliga gomul, hevi liva 7 r vi manni snum, fr t hon var moyggj, og var n einkja, um 84 ra gomul; hon veik ikki r templinum, men tnti Gudi vi fstu og bn, ntt og dag. Nggja Testamenti hevur frhald strt plss og verur rokna millum kristnar dygdir 2. Pt. 1,5: Leggi tykkum t jst eina vi, trgv tykkara at vsa dygd, dygdini kunnskap, kunnskapinum frhald, frhaldinum tol, tolinum gudstta. Gal. 5,22: Men vkstur Andans er: Krleiki, glei, friur, langm, mildleiki, gska, trfesti, spakfri, frhald. Kristiligt frhald er at halda seg fr llum, sum synd er, og llum, sum ivasamt er; fr t, sum sjlvum sr er loyvt, men sum kann tarna andaligum vkstri og trivnai.
FratEufrat, q.v.
FrgiaLandspartur Ltla Asia. p. 2,10. Lkt er til, at ta einafer var strur partur av Ltla Asia. dgum postlanna var ta btt sundur tvey; landsparturin, sum hoyrdi til Asia, og hin til Galatia. Rmverjar bttu ta sundur trggjar partar: Frgia Salutaris, eystast, Frgia Pakatiana, vestast, og Frgia Katakekaumene (hitt brenda) mijuni, t har vru eldgos. Har, i Frgia verur nevnt Nggja Testamenti, er ta hitt stra Frgia. T ta verur nevnt p. 2,10, er talan um flk av teimum leiunum. Markini har vru skiftandi fr t til t.
Fgelus(gr. flttamaur.) 2. Tim. 1,15: T veitst hetta, at ll tey Asia hava vent sr fr mr; millum teirra eru Fgelus og Hermogenes.
Fbe(sknandi, mnin.) Rm. 16,12: Eg bii tykkum um at taka tykkum av Fbe, systur okkara, sum tnir samkomuni Kenkrea. Taki t mti henni Harranum, sum hinum heilgu smir o.s.fr.
Fnikia(plmaland.) Landi fram vi strondini landnyringshorninum Mijararhavinum. Eysturmarki var Libanonsfjllini og landsynning Galileahddirnar. Vl kent sguni av miklu handilsstunum: Trus, Sidon, Byblos og Arvad, Langt og smalt land. Nevnt p. 11,19; 15,3; 21,2.
Fniks(plmar.) p. 27,12: Og vi ta at havnin hskai ikki vl til vetrarlegu, mldu teir flestu til at fara haani vi og vita, um teir kundu kanska vinna fram og taka vetrarlegu Fniks, havn Kreta, sum vendir mti tsynningi og tnyringi.
FstaFrhald, q.v.